Sở hữu trí tuệ

Các hình thức nhượng quyền thương mại

Nhượng quyền thương mại được hiểu là một hoạt động thương mại, theo đó bên nhượng quyền cho phép và yêu cầu bên nhận quyền tự mình thực hiện việc mua bán hàng hóa và cung ứng dịch vụ theo các điều kiện nhất định.

Trong quá trình hội nhập kinh tế đang diễn ra mạnh mẽ hiện nay, bên cạnh sự cạnh tranh của các doanh nghiệp để chiếm lĩnh thị trường thì cũng có những hoạt động khác như nhượng quyền thương mại được diễn ra phổ biến vì tính chất có lợi đem lại cho cả đôi bên.

Trong phạm vi bài viết này, chúng tôi xin tư vấn các quy định pháp lý về hình thức này về khái niệm, vài trò và các hình thức nhượng quyền thương mại phổ biến hiện nay để Quý khách hàng có thể nắm rõ hơn.

Khái niệm nhượng quyền thương mại

Nhượng quyền thương mại được hiểu là một hoạt động thương mại, theo đó bên nhượng quyền cho phép và yêu cầu bên nhận quyền tự mình thực hiện việc mua bán hàng hóa và cung ứng dịch vụ theo các điều kiện nhất định.

Cụ thể các điều kiện, căn cứ theo điều 284 Luật thương mại năm 2005 quy định:

+ Việc tiến hành mua bán hàng hóa, cung ứng các dịch vụ được tiến hành dựa theo cách thức tổ chức kinh doanh do bên nhượng quyền quy định thực hiện và được gắn trực tiếp với nhãn hiệu hàng hóa, tên thương mại, bí quyết kinh doanh, các khẩu hiệu kinh doanh, quảng cáo kinh doanh, biểu tượng kinh doanh của bên nhượng quyền;

+ Bên nhượng quyền được quyền kiểm soát và hỗ trợ cho bên nhận quyền trong việc điều hành các công việc kinh doanh của mình.

Vai trò của nhượng quyền thương mại

Không thể phủ nhận được vai trò của nhượng quyền thương mại đối với hoạt động kinh doanh hiện nay trên thị trường. Cùng điểm qua một số vai trò như sau:

Vai trò đối với chính doanh nghiệp nhượng quyền

 Khi các doanh nghiệp nhượng quyền lựa chọn các hình thức chuyển nhượng quyền thương mại của mình cho các bên nhận nhượng quyền là khi các doanh nghiệp gặp khó khăn về tài chính hoặc muốn tìm kiếm, mở rộng một thị trường mới.

Nhượng quyền thương mại cũng giúp các doanh nghiệp nhượng quyền giảm chi phí, rủi ro có thể xảy ra. Bên cạnh đó, nhượng quyền thương mại giúp các doanh nghiệp mở rộng, phát triển thương hiệu trên một phạm vi mới, có thể là ở trong nước hoặc mở rộng ra nước ngoài.

Tuy nhiên, vấn đề đặt ra hiện nay mà các doanh nghiệp khi chuyển nhượng có thể gặp phải là khó kiểm soát khi doanh nghiệp thực hiện mở rộng phạm vi kinh doanh; vấn đề phải chia sẻ bí quyết kinh doanh hoặc các kiến thức chuyên môn có thể bị mất cắp.

Vai trò đối với doanh nghiệp nhận quyền chuyển nhượng thương mại

Khi các cá nhân, đơn vị, doanh nghiệp kinh doanh đặc biệt là những doanh nghiệp mới được thành lập, việc nhận quyền chuyển nhượng giúp họ không mất quá nhiều thời gian để xây dựng thương hiệu bởi các thương hiệu đó đã được công nhận trên thị trường.

Đồng thời, doanh nghiệp khi nhận quyền chuyển nhượng sẽ được hưởng lợi từ các thương hiệu chuyển nhượng như có những khách hàng quen thuộc, các bí quyết kinh doanh hoặc có được sự hỗ trợ từ chính bên nhượng quyền.

Tuy nhiên, khó khăn mà doanh nghiệp nhận chuyển nhượng đó là phải chuẩn bị một khoản tiền tài chính đầu tư ban đầu khá lớn để mua bản quyền, mua các nguồn cung cấp, trang thiết bị vật tư. Ngoài ra, doanh nghiệp nhận nhượng quyền phải thực hiện theo quy tắc quản lý chung của bên chuyển nhượng.

Như vậy, thực tế hiện nay cho thấy, mô hình chuyển nhượng thương mại thích hợp với các doanh nghiệp vừa và nhỏ, những doanh nghiệp vừa mới thành lập còn yếu kém về năng lực trong quản lý bởi họ có thể phát triển dựa trên mô hình kinh doanh đã được xây dựng và có uy tín trên thị trường. Từ đó, có thể xây dựng cho mình được những kinh nghiệm, những bài học kinh doanh để có thể tự đứng vững trên thị trường.

Các hình thức nhượng quyền thương mại phổ biến hiện nay

Các mô hình nhượng quyền thương mại phổ biến hiện nay có thể kể đến các hình thức sau đây:

 Nhượng quyền thương mại theo khu vực lãnh thổ

Nhượng quyền thương mại trong nước: Các thương hiệu Việt Nam hiệu nay cũng đã bắt đầu phát triển hoạt động nhượng quyền thương mại giữa các doanh nghiệp mới nhau, thường là giữa các doanh nghiệp lớn với các doanh nghiệp vừa mới được thành lập.

Nhượng quyền thương mại từ nước ngoài vào Việt Nam: Đây là hình thức mà các chủ thương hiệu nước ngoài thực hiện đầu tư vào Việt Nam theo hình thức franchise. Có thể kể đến một số thương hiệu nổi tiếng như: KFC, Jollibee,…

Nhượng quyền thương mại từ Việt Nam ra nước ngoài: Hiện nay, có các thương hiệu nổi tiếng ở Việt Nam đã được nhượng quyền ra các nước, có thể kể đến các thương hiệu như: cà phê Trung Nguyên, Phở 24,…

 Nhượng quyền thương mại căn cứ theo tiêu chí kinh doanh

Nhượng quyền phân phối sản phẩm: Đây là hình thức mà người nhượng quyền cho phép người được nhận quyền phân phối các sản phẩm do mình sản xuất hay các dịch vụ do mình cung ứng trong phạm vi và theo thời gian nhất định. Tuy nhiên, người nhận quyền chỉ được phép sử dụng biểu tượng, tên nhãn hiệu, khẩu hiệu, logo,… trong các hoạt động kinh doanh, quảng bá sản phẩm, dịch vụ.

Có thể kể đến các thương hiệu đã được nhượng quyền cho loại hình thức này như: coca cola, hãng xe hơi Ford,…

Nhượng quyền sử dụng công thức kinh doanh

Hiện nay, đây được coi là hình thức chuyển nhượng thương mại phổ biến nhất, hay còn được gọi với tên gọi khác là nhượng quyền kinh doanh. Theo đó, bên nhượng quyền không chỉ cho phép bên nhận nhượng quyền thương mại được phép phân phối các sản phẩm dưới dạng thương hiệu của họ mà còn được chuyển giao kỹ thuật kinh doanh, công thức điều hành quản lý doanh nghiệp và hỗ trợ cho các nhân viên của bên nhận nhượng quyền các yêu cầu, kĩ năng cơ bản.

Theo tiêu chí lãnh thổ, ta có thể chia hoạt động franchise theo 3 loại:

Nhượng quyền từ nước ngoài vào Việt Nam: là hình thức mà chủ thương hiệu là các thương hiệu nước ngoài đầu tư vào Việt Nam theo hình thức franchise. Có thể kể đến các thương hiệu nước ngoài nhượng quyền ở Việt Nam như: KFC, MsDonald’s, Jollibee…

Nhượng quyền từ Việt Nam ra nước ngoài: là hình thức mà các thương hiệu Việt Nam đầu tư ra nước ngoài bằng cách nhượng quyền.

Trung Nguyên, Phở 24 là hai trong các thương hiệu nổi tiếng ở Việt Nam đã nhượng quyền một cách thành công ra nước ngoài. Phở 24 đã nhượng quyền thành công tại Jakarta- Indonesia. Trung Nguyên – thương hiệu cà phê hàng đầu ở Việt Nam thì đã nhượng quyền ở rất nhiều nước như: Singapore, Nhật Bản, Thái Lan, Trung Quốc, Mỹ, Đức, Australia.

Nhượng quyền trong nước: hiện nay, các thương hiệu Việt Nam nhượng quyền trong nước đã bắt đầu phát triển. Chúng ta có thể thấy Kinh Đô, một thương hiệu bánh kẹo nổi tiếng với chuỗi các cửa hàng bánh kẹo nhượng quyền. Ngoài ra còn có Phở 24, Cà phê Trung nguyên, Foci, Ninomax…

Theo tiêu chí hoạt động kinh doanh, cuốn “Franchise for Dummies” (tác giả Dave Thomas, Michael Seid) đã phân chia franchise thành các hình thức mà bên nhận và nhượng quyền sẽ hoạt động. Các hình thức này bao gồm:

Nhượng quyền phân phối sản phẩm (product distribution franchise): Nước uống Coca-cola, Lốp xe Goodyear, Xe hơi Ford…là những ví dụ cho hình thức kinh doanh nhượng quyền phân phối sản phẩm.

Đây là hình thức mà người nhượng quyền cho phép người nhận quyền phân phối sản phẩm do mình sản xuất, dịch vụ của mình trong phạm vi khu vực và thời gian nhất định, sử dụng thương hiệu (brand), biểu tượng, tên nhãn hiệu (trade mark), logo, slogan (khẩu hiệu)…Điểm khác biệt của hình thức này là bên nhượng quyền sẽ không nhượng lại cách thức kinh doanh.

Những ngành công nghiệp sử dụng hình thức nhượng quyền này có thể thấy là ngành sản xuất thức uống nhẹ, ngành công nghiệp ô tô và xe tải, phụ tùng ô tô, xăng dầu…Hình thức nhượng quyền này trên thực tế không phổ biến như hình thức nhượng quyền sử dụng công thức kinh doanh.

 

Nhượng quyền sử dụng công thức kinh doanh (business format franchise): là hình thức chuyển nhượng phổ biến nhất, còn gọi là nhượng quyền kinh doanh hay nhượng quyền thương mại được đề cập trong Luật Việt Nam.

Đây là hình thức nhượng quyền chặt chẽ hơn hình thức trên, trong đó bên nhượng quyền không chỉ cho phép bên nhận nhượng quyền được phân phối sản phẩm dưới thương hiệu của người nhượng quyền mà còn chuyển giao kỹ thuật kinh doanh, công thức điều hành quản lý và huấn luyện nhân viên cho bên nhận nhượng quyền.

Theo tiêu chí phát triển hoạt động

Franchise độc quyền (Master franchise): là hình thức mua franchise, mà trong đó người mua được phép thực hiện nhượng quyền lại trong một khu vực, lãnh thổ cụ thể và cam kết phát triển về số lượng đơn vị kinh doanh nhượng quyền trong từng giai đoạn cụ thể với bên bán.

Người mua master franchise có thể nhượng lại cho bên thứ ba dưới hình thức franchise phát triển khu vực (Area development franchise) hay franchise riêng lẻ (single-unit franchise.

Nếu người mua muốn mở thêm đơn vị nhượng quyền mới, thì cũng phải ký thêm hợp đồng mới với nội dung tương tự với bên bán.

Theo hình thức này, người mua không được phép nhượng quyền lại. Với hình thức này, bên mua thương hiệu phải chủ động tìm kiếm khách hàng, phát triển thương hiệu trong khu vực của

Franchise vùng (Regional franchise): Đây là hình thức franchise mà người mua regional franchise sẽ nhận nhượng quyền từ người chủ thương hiệu hoặc người mua master franchise để bán lại cho các người mua franchise nhỏ lẻ (singl-unit franchise) trong vùng (region) mà mình mua với những quy định theo thỏa thuận với công ty nhượng quyền.

Hình thức này giống như trung gian của master franchise và single-unit franchise. Điểm khác biệt của hình thức này với hình thức master franchise là chỉ có thể nhượng quyền lại cho các single-unit franchise chứ không được mở các cửa hiệu kinh doanh thương hiệu của mình.

Franchise phát triển khu vực (Area development franchise) ởhình thức này người bán được độc quyền mở ra nhiều đơn vị kinh doanh (số lượng theo cam kết với bên bán) tại một khu vực, lãnh thổ nhất định và theo thời gian cụ thể. Người mua trong trường hợp này không được phép nhượng quyền lại.

Họ sẽ phải cam kết mở bao nhiêu của hàng franchise trong thời gian nhất định. Nếu họ muốn bán franchise lại cho bên thứ ba thì họ phải mua theo hình thức master franchise và người mua franchise phải trả một khoản phí lớn để có thể độc quyền mở các của hiệu nhượng quyền trong một khu vực và thời gian nhất định

Franchise riêng lẻ (single-unit franchise) : người mua ký hợp đồng trực tiếp với người bán (là chủ chính hoặc master franchise) để mở ra một đơn vị kinh doanh theo hệ thống nhượng quyền của bên bán, tại một địa điểm nhất định và trong một thời gian cụ thể.

Sau thời gian này, hợp đồng có thể được gia hạn và người mua franchise phải trả thêm một khoản phí. Người mua franchise theo hình thức này không thể nhượng lại cho bên thứ ba hay tự ý mở thêm cửa hiệu kinh doanh cùng thương hiệu.

Vì thế, người mua nhượng quyền lẻ thường chỉ có thể mua được qua các master franchise (đối với thương hiệu nổi tiếng) hay các chủ thương hiệu nhỏ. Với các ví dụ điển hình như KFC, Jolibee, Loterria, McDonald’s thông qua hình thức này để nhượng quyền vào Việt Nam

Dịch vụ của chúng tôi trong lĩnh vực tư vấn nhượng quyền thương mại:

Tiến hành tra cứu, tư vấn và lựa chọn hệ thống franchise phù hợp nhất với nhu cầu của khách hàng;

Đánh giá tiềm năng và triển vọng khai thác của hệ thống franchise được lựa chọn, đánh giá năng lực của bên nhượng quyền;

Tư vấn pháp lý trong suốt quá trình đàm phán hợp đồng franchise;

Soạn thảo và kiểm tra các điều khoản hợp đồng để bảo vệ quyền lợi của khách hàng phù hợp với pháp luật Việt nam và quốc tế;

Tư vấn các vấn đề tài chính trong hợp đồng franchise;

Tiến hành các thủ tục ghi nhận hợp đồng franchise, xin phép tiến hành các giao dịch franchise;

Theo dõi, tư vấn và bảo vệ quyền lợi của khách hàng trong toàn bộ quá trình franchise.

Quý khách hàng quan tâm tới lĩnh vực nhượng quyền thương mại vui lòng liên hệ với chúng tôi để được tư vấn nhanh chóng và hiệu quả nhất!

Hotline: 0347 362 775
Tư Vấn Online
Gọi: 0347 362 775